De tranen van Figee

afbeelding van Kim Nooij Kim Nooij Historie Datum: Aantal keren gelezen: 2,334

Ooit had Haarlem een machtige kranenfabriek: Figee. Wat is er gebeurd? Waarom is Figee opgehouden te bestaan? Drie oud-werknemers te weten Giel van Hooff, Henne Koster en Gerard Jacobs vertellen over de opkomst en ondergang van Figee de kranenbouwer. We beginnen in 1835. Het jaar waarin een tuinderszoon Hendrik Figee uit Waddinxveen voet aan Haarlems wal zet.

De ondernemersfamilie Figee

Het is een bescheiden een timmerfabriekje voor pakkisten die Hendrik Figee opzet in de Jansstraat te Haarlem maar vanwege zijn nieuwsgierigheid naar techniek mechaniseert hij zijn bedrijf. De pakkisten werden van binnen bekleed met metaal en dat werd een steeds belangrijker onderdeel van de werkzaamheden.

Tijdens een bezoek aan de Wereldtentoonstelling van 1851 in Londen maakt hij kennis met stoommachines en dat brengt hem op het idee zich meer met machines te gaan bezig houden. In 1857 richt Hendrik met behulp van zijn zoons een machinefabriek op.

Van de zonen is Hendrik junior veruit de belangrijkste. Hij werd op 21 mei 1838 te Haarlem geboren en volgde de lagere school. Al snel leert hij de kneepjes van het vak van zijn vader en in 1866 wordt hij als vennoot opgenomen. Het jaar daarop verandert Hendrik junior samen met zijn broer Thomas de naam van het bedrijf in 'Gebroeders Figee'. Hendrik zet de zaken voort en breidt uit met nieuwe activiteiten en producten. Zoals de (later wereldberoemde) kranen. Rond 1900 neemt hij, als laatst overgeblevene van de familie, afscheid van het bedrijf.

Giel van Hooff werkte tot voor kort bij de historische sectie van de Technische Universiteit Eindhoven, is stadshistoricus van Helmond (een eretitel) en bestuurslid van NedSEK.

De kranenbouw bij Figee

Eind 19e eeuw wordt de vervaardiging van kranen een belangrijke specialiteit van Figee. Het bedrijf breidt zich uit, zowel aan de Leidsevaart als aan het Spaarne. In die tijd vervaardigde men de meest uiteenlopende producten zoals graafinstallaties, bruggen, theedrogers, liften en drukpersen.

De crisis in de jaren 1930 en de Tweede Wereldoorlog vormen een bijzondere periode. De wederopbouw betekent hernieuwde bloei, maar rond 1970 gaat het langzaam achteruit. Door het toenemend gebruik van containers verminderde de vraag naar stukgoedkranen en het gebruik van containerbrugkranen nam toe. Deze konden niet zelfstandig door Figee gemaakt worden. Terwijl de markt voor kranen in Nederland sterk terugliep wist Figee in 1972 toch nog 25 orders binnen te halen.

Henne Koster is adviseur op het gebied van hijskranen voor havens en fabrieken, te weten het ontwerp, de voorberekening, de kosten calculatie, advies m.b.t. de fabricage tekeningen. Hij heeft ruim 35 jaar gewerkt bij FIGEE in Haarlem.

Het kranenerfgoed

In 1977 neemt Figee de Nederlandse Kraanbouw Maatschappij in Utrecht over en verplaatste de productie naar Haarlem. In 1983 neemt Figee ook een deel van de fabriek van werktuigmachines Hembrug over. Maar ondanks al deze initiatieven liep het aantal opdrachten in de jaren '80 en begin jaren '90 terug en ging het bedrijf zich meer richten op het verder ontwikkelen van drijvende kranen. Figee werd een begrip, haast vergelijkbaar met een merknaam. Op 16 november 1999 wordt de grootste drijvende grijperkraan ter wereld afgebouwd. De kraan heeft een max capaciteit van 50 ton en is bestemd voor de OBA en heet Nijlpaard.

Figee verhuist onder IMCA naar het Westelijk Havengebied in Amsterdam en wordt toegevoegd aan NISTA. In februari 2000 start Figee met een aantal grote orders maar zowel IMCA als NISTA komen in de problemen. Er worden geen bankgaranties meer gegeven en dat maakt Figee vleugellam. In maart 2005 gaat Figee failliet en 7 van de 9 werknemers worden overgenomen door KENZ Zaandam. De naam is vanaf dat moment KENZ-FIGEE BV. In 2006 wordt een 36 tons Lemniskaat grijperkraan gebouwd op ponton voor de firma Oldenburg (D) en ook worden de drie havenkranen voor Eritrea die reeds in Amsterdam geproduceerd waren in Zaandam afgebouwd, verscheept en in bedrijf gesteld. In 2009 wordt de FIGEE poot wat meer zelfstandig en gaat weer actiever de markt op.

Gerard Jacobs is constructeur kranenbouw, lid projectgroep kranen van de vereniging Bouwen met Staal en kraanhistoricus en tevens bestuurslid NedSEK.

Bronvermelding:

Nieuw Nederlands Biografisch Woordenboek

Het Kranenproject

Beeld:

www.geschiedenislokaal023.nl

Comments (2)

afbeelding van Bert Lodonk

Bert Lodonk (niet gecontroleerd)

August 24, 2017, 1:49 pm -
Comment: 
In het boek Diepers en Delvers van H. van Heiningen staat op bl.z 225 en 226 dat Regering (Marine) opdracht verstrekt aan Figee te Haarlem om voor 2015 guldens een handbaggermolen voor Willemsstad Curacao te bouwen van 8 x 4 meter. Houten casco en 16 plaatijzeren emmers. Bij de aflevering najaar 1873 bij het marinedepot te Amsterdam komt men ineens tot de ontdekking dat het houten casco het zoute water in Curacao niet kan verdragen en men laat daarna een ijzeren exemplaar bouwen die in 1875 wordt opgeleverd. Wellicht was dit verhaal u al bekend, zo niet dan is het toch leuk om te weten
afbeelding van MAM Tettero

MAM Tettero (niet gecontroleerd)

July 2, 2018, 11:21 am -
Comment: 
In het oude transformatorhuis van de TU Delft, hangt ook een kraan op rails van Figee

Leave a comment.

Kom naar de lezing over Figee op zaterdag 22 oktober
Welke sporen en verhalen heeft Figee achtergelaten in Haarlem? Kom op zaterdag 22 oktober naar de lezing over Figee in de nieuwe Bakke-Rij met dans en muziek. Van 14:00 tot 17:00. De toegang is gratis.
afbeelding van Kim Nooij
Kim Nooij
Kim (co-founder De Verhalenmakers) heeft ruim negen jaar ervaring als interaction designer zoals o.a. het ontwikkelen van websites in Nederland, Ghana en Oeganda. In 2013 richtte zij met een Ghanese ondernemer TechSupport Ghana op: een sociale onderneming gericht op ICT-training voor jongeren zodat zij zelf opdrachten kunnen verwerven.

Ontvang iedere week een gratis verhaal!

Laat je inspireren door de beste schrijvers en ontvang de nieuwste verhalen per mail!
Geef je op en je krijgt wekelijks een gratis verhaal opgestuurd.

 

Ja, dat wil ik wel   Of bestel het magazine

Het podium voor jouw verhaal

De Verhalenmakers is een sociale onderneming met als belangrijkste doel: bijdragen aan verbinding.

Wij bieden een podium voor verhalen, schrijvers en professionals omdat we geloven in de kracht van storytelling.

Ben je een schrijver of wil je graag schrijven?
Meld je aan!

Twitter

RT @JetPeep: Wat moet een stadse puber nu op het Franse platteland. Saai? Integendeel. Lees zijn avontuur https://t.co/JjsrpPC1w5 https://t…
De Verhalenmakers (1 year ago)
Tnx @CarienTouwen voor de publicatie over de #verhalenwedstrijd op https://t.co/UX4u38lwNw. Kom maar door met die mooie verhalen!
De Verhalenmakers (2 years ago)
Tnx @HaarlemseZaken voor de publicatie over de #verhalenwedstrijd. Kom maar door met die mooie verhalen! https://t.co/12HeDI8DRf
De Verhalenmakers (2 years ago)
Yes! https://t.co/ytcegbvBAv
De Verhalenmakers (2 years ago)
Mooi begin van een nieuw #verhaal https://t.co/6aPxB6LDjH
De Verhalenmakers (2 years ago)

@social #media

Contact

De Verhalenmakers

info [at] verhalenmakers.com
of ga naar de contactpagina